رنگ طبیعی لثه معمولا صورتی است، اما گاهی متوجه می شوید بخشی از لثه یا تمام آن سفید شده است. این تغییر رنگ همیشه نشانه یک بیماری جدی نیست و ممکن است به دلیل تحریک بافت لثه، زخم های دهانی، تجمع پلاک، عفونت یا تغییرات سطحی مخاط دهان ایجاد شود. با این حال، اگر سفیدی لثه برای چند روز باقی بماند، گسترش پیدا کند یا با درد، خونریزی، بوی بد دهان و تورم همراه باشد، بهتر است آن را نادیده نگیرید. تشخیص علت اصلی به محل سفیدی، مدت زمان ایجاد آن و علائم همراه بستگی دارد. در این مقاله با مهم ترین علت های سفید شدن لثه، روش های درمان و راهکارهای پیشگیری آشنا می شوید تا بدانید چه زمانی مراقبت خانگی کافی نیست و باید به متخصص لثه مراجعه کنید.
علت سفید شدن لثه چیست؟ 5 دلیل مهم
سفید شدن لثه می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و تشخیص علت آن فقط با مشاهده رنگ لثه امکان پذیر نیست. مهم است بدانید سفیدی به شکل یک لکه کوچک ظاهر شده یا رنگ بیشتر لثه ها تغییر کرده است.
- التهاب و بیماری لثه : تجمع پلاک میکروبی و مشکلات لثه می توانند ظاهر بافت را تغییر دهند. خونریزی هنگام مسواک زدن، تورم و بوی بد دهان از علائم همراه هستند.
- آفت و زخم های دهانی : آفت معمولا به صورت زخمی با مرکز سفید یا زرد و حاشیه قرمز ظاهر می شود و ممکن است هنگام غذا خوردن یا مسواک زدن درد داشته باشد.
- عفونت قارچی دهان : رشد بیش از حد قارچ کاندیدا می تواند لکه های سفید در دهان ایجاد کند. مصرف برخی داروها، خشکی دهان و ضعف سیستم ایمنی از عوامل مستعد کننده هستند.
- تحریک یا آسیب بافت لثه : مسواک زدن با فشار زیاد، برخورد لبه تیز دندان یا اصطکاک پروتز و وسایل ارتودنسی ممکن است باعث سفید شدن لثه شود.
- کم خونی یا بیماری های مخاط دهان : کم خونی می تواند باعث رنگ پریدگی لثه شود. همچنین لکه های سفید ماندگار ممکن است ناشی از بیماری هایی مانند لیکن پلان دهانی یا لکوپلاکیا باشند و به بررسی تخصصی نیاز دارند.
اگر سفیدی لثه ماندگار است، بزرگ می شود یا با درد و خونریزی همراه است، برای تشخیص دقیق به دندانپزشک مراجعه کنید.
درمان سفید شدن لثه چگونه انجام می شود؟
درمان سفید شدن لثه به علت ایجاد آن بستگی دارد. هیچ دارو یا روش خانگی واحدی برای تمام انواع سفیدی لثه مناسب نیست. دندانپزشک پس از معاینه دهان، بررسی دندان ها و ارزیابی علائم همراه، روش درمان را مشخص می کند.
- بهبود بهداشت دهان و دندان : اگر مشکل با تجمع پلاک و التهاب لثه ارتباط داشته باشد، مسواک زدن ملایم با مسواک نرم، استفاده روزانه از نخ دندان و جرم گیری حرفه ای در صورت نیاز می تواند به بهبود سلامت لثه کمک کند. مسواک زدن شدید یا تلاش برای خراشیدن قسمت سفید توصیه نمی شود.
- درمان عفونت قارچی : در صورت تشخیص برفک دهان، پزشک یا دندانپزشک ممکن است داروی ضد قارچ تجویز کند. مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک مناسب نیست؛ زیرا این داروها عفونت قارچی را درمان نمی کنند و در بعضی شرایط می توانند آن را تشدید کنند.
- رسیدگی به آفت و زخم های دهانی : زخم های کوچک ناشی از آفت یا آسیب سطحی اغلب طی یک تا دو هفته بهبود پیدا می کنند. شست و شوی ملایم دهان با آب نمک رقیق و پرهیز از غذاهای تند، اسیدی و بسیار داغ ممکن است ناراحتی را کاهش دهد. زخم های ماندگار باید معاینه شوند.
- رفع عامل تحریک کننده : اگر لثه بر اثر پروتز نامناسب، وسیله ارتودنسی یا لبه تیز دندان آسیب دیده باشد، دندانپزشک باید عامل تحریک را برطرف کند. اصلاح عامل آسیب رسان به بهبود بافت کمک می کند.
- بررسی بیماری های زمینه ای : اگر لثه ها به طور گسترده رنگ پریده باشند، ممکن است آزمایش خون برای بررسی کم خونی یا کمبودهای تغذیه ای لازم شود. لکه های سفید ماندگار و سفید شدن لثه و غیرقابل پاک شدن نیز ممکن است به بررسی تخصصی بیشتر و گاهی نمونه برداری نیاز داشته باشند.
نکته مهم : اگر سفید شدن لثه بیش از دو هفته باقی مانده، گسترش پیدا کرده یا همراه با توده، زخم ماندگار، درد شدید یا خونریزی غیرعادی است، معاینه را به تعویق نیندازید. در صورت دشواری تنفس یا بلع، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.
علت سفید شدن قسمتی از لثه چیست؟
سفید شدن لثه و قسمتی از لثه معمولا نشان می دهد که تغییری موضعی در بافت ایجاد شده است؛ برای مثال، یک زخم کوچک، تحریک ناشی از مسواک یا عفونت ممکن است فقط یک ناحیه را درگیر کند. اگر سفیدی در نزدیکی یک دندان مشخص باشد، وجود پوسیدگی عمیق، التهاب اطراف ریشه یا عفونت دندان نیز باید بررسی شود؛ به ویژه اگر درد، تورم یا خروج چرک وجود داشته باشد. گاهی یک لکه سفید به دلیل ضخیم شدن سطح مخاط در اثر اصطکاک مداوم ایجاد می شود. در موارد دیگر، آفت یا عفونت قارچی می تواند ظاهر سفید یا زردرنگ داشته باشد. لکه هایی که پاک نمی شوند یا بهبود پیدا نمی کنند، ممکن است به بیماری های مخاط دهان مربوط باشند و نباید بدون معاینه تشخیص گذاری شوند. اگر سفیدی به تازگی ایجاد شده و پس از آسیب خفیف به تدریج کاهش می یابد، ممکن است ناشی از ترمیم بافت باشد. با این حال، اگر لکه بزرگ تر شود، خونریزی کند یا بیشتر از دو هفته باقی بماند، مراجعه به دندانپزشک ضروری است. تشخیص زودهنگام به انتخاب درمان مناسب کمک می کند.
سفید شدن لثه و درد دندان نشانه چیست؟
وقتی سفید شدن لثه با درد دندان همراه می شود، باید احتمال وجود مشکل دندانی یا عفونت اطراف دندان را جدی گرفت. یکی از علت های احتمالی، آبسه دندان یا عفونت بافت های اطراف ریشه است که ممکن است با درد ضربان دار، حساسیت به فشار، تورم لثه، طعم ناخوشایند دهان یا خروج چرک همراه باشد. در چنین شرایطی، رنگ سفید لثه به تنهایی برای تشخیص کافی نیست و معاینه دندان و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می شود. علت های دیگری مانند زخم دهانی نزدیک دندان، التهاب لثه یا آسیب ناشی از مسواک نیز می توانند درد ایجاد کنند. اگر درد با حساسیت به سرما و گرما همراه باشد، پوسیدگی یا التهاب پالپ دندان هم باید بررسی شود. برای کاهش ناراحتی تا زمان مراجعه، می توانید دهان را به آرامی با آب ولرم شست و شو دهید و از فشار دادن یا سوراخ کردن ناحیه سفید خودداری کنید. مصرف آنتی بیوتیک یا استفاده از مواد تحریک کننده روی لثه بدون تجویز پزشک توصیه نمی شود. اگر درد شدید، تورم صورت، تب یا خروج چرک دارید، همان روز برای ارزیابی دندانپزشکی اقدام کنید. در صورت دشواری تنفس یا بلع، به اورژانس مراجعه کنید؛ زیرا این علائم ممکن است نشانه گسترش عفونت باشند.
پیشگیری از سفید شدن لثه؛ 5 راهکار کاربردی
همه علت های سفید شدن لثه قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت بهداشت دهان و دندان و جلوگیری از آسیب های موضعی می تواند احتمال بروز بسیاری از مشکلات را کاهش دهد.
- مسواک زدن صحیح : روزی دو بار با مسواک نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزنید. فشار زیاد به لثه وارد نکنید؛ زیرا اصطکاک مداوم ممکن است باعث آسیب بافت شود.
- تمیز کردن فضای بین دندان ها : استفاده روزانه از نخ دندان یا ابزار مناسب تمیز کردن بین دندان ها به کاهش پلاک و پیشگیری از التهاب لثه و سفید شدن لثه کمک می کند.
- ترک سیگار و دخانیات : مصرف دخانیات با مشکلات دهان و لثه ارتباط دارد و می تواند روند ترمیم بافت را مختل کند. کنار گذاشتن آن برای سلامت دهان اهمیت زیادی دارد.
- توجه به تغذیه و سلامت عمومی : رژیم غذایی متنوع و دریافت کافی مواد مغذی به حفظ سلامت بافت های دهان کمک می کند. در صورت رنگ پریدگی لثه همراه با خستگی یا ضعف مداوم، بررسی کم خونی با نظر پزشک مناسب است.
- معاینه منظم دندانپزشکی : مراجعه دوره ای به دندانپزشک، درمان به موقع مشکلات دندان و اصلاح پروتز یا وسایل ارتودنسی نامناسب به کاهش احتمال آسیب کمک می کند.
اگر با وجود رعایت این نکات، لکه سفید ایجاد شد و از بین نرفت، آن را با روش های خانگی پنهان نکنید. بررسی زودهنگام می تواند از تاخیر در تشخیص علت اصلی جلوگیری کند.
بهترین پزشک برای درمان سفید شدن لثه
برای بررسی و درمان سفیدی لثه، انتخاب پزشک به علت احتمالی مشکل بستگی دارد. در بسیاری از موارد، دندانپزشک عمومی می تواند معاینه اولیه را انجام دهد؛ اما اگر سفیدی با التهاب مزمن لثه، تحلیل لثه بافت اطراف دندان یا مشکلات پیچیده لثه همراه باشد، مراجعه به متخصص بیماری های لثه (پریودنتیست) انتخاب مناسبی است. لکه های سفید ماندگار مخاط دهان نیز ممکن است به بررسی متخصص بیماری های دهان، فک و صورت نیاز داشته باشند. دکتر ستاره هاشمی، متخصص لثه می تواند به عنوان یکی از گزینه های مورد نظر شما برای بررسی مشکلات لثه مطرح شود. هنگام انتخاب پزشک، بهتر است تخصص مرتبط، تجربه در تشخیص بیماری های لثه، نحوه ارزیابی علائم و توضیح شفاف درباره روش های درمان را در نظر بگیرید. از آنجا که سفیدی لثه می تواند علت های متفاوتی داشته باشد، تشخیص دقیق پیش از شروع درمان اهمیت زیادی دارد.
در جلسه معاینه، درباره مدت زمان ایجاد سفیدی، درد یا خونریزی، داروهای مصرفی، سابقه بیماری های زمینه ای و هرگونه تغییر اخیر در بهداشت دهان توضیح دهید. در صورت نیاز، پزشک ممکن است بررسی های تکمیلی یا ارجاع به متخصص دیگری را پیشنهاد کند. اگر لکه سفید بیش از دو هفته باقی مانده، بزرگ تر شده یا با درد و زخم همراه است، بهتر است برای ارزیابی تخصصی وقت بگیرید. انتخاب درمان بر اساس تشخیص دقیق، از مصرف بی مورد دارو و به تاخیر افتادن درمان اصلی جلوگیری می کند.
جمع بندی
سفید شدن لثه یک علامت است، نه یک تشخیص قطعی. این تغییر ممکن است ناشی از تحریک ساده، آفت، عفونت یا بیماری های دیگر دهان باشد. اگر سفیدی لثه ماندگار است یا با درد، خونریزی، تورم و زخم همراه شده، معاینه دندانپزشکی بهترین راه برای مشخص کردن علت و انتخاب درمان مناسب است.
